Petrol Price
गडचिरोलीच्या जलसंधारणाची थेट दिल्लीत दखल!
- जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा यांचे राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रमात सादरीकरण; हजारो कामांतून जलसाठवण क्षमतेत वाढ
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / गडचिरोली : गडचिरोली जिल्ह्यात जलसंधारण आणि कृषी मूल्यवर्धनासाठी राबविण्यात येत असलेल्या विविध उपक्रमांची राष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली आहे. पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजनेच्या वर्षपूर्तीनिमित्त १२ ऑक्टोबर रोजी नवी दिल्ली येथे आयोजित कार्यक्रमात जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा यांनी जिल्ह्यातील जलसंधारणाच्या कामांचे आणि कृषी विकासासाठी राबविण्यात येणाऱ्या उपक्रमांचे सादरीकरण केले. या सादरीकरणाच्या माध्यमातून जिल्ह्यात जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन, गाळ उपसा, भूजल पुनर्भरण आणि पाणीसाठवण क्षमता वाढविण्यासाठी करण्यात येत असलेल्या प्रयत्नांची माहिती राष्ट्रीय स्तरावर मांडण्यात आली.
केंद्रीय कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांच्या उपस्थितीत पुसा येथील राष्ट्रीय कृषी विज्ञान संकुलात हा कार्यक्रम पार पडला. या कार्यक्रमात महाराष्ट्रातील गडचिरोली जिल्ह्यासह आंध्र प्रदेशातील अल्लूरी सीताराम राजू आणि बिहारमधील बांका या तीन जिल्ह्यांना त्यांच्या उपक्रमांचे सादरीकरण करण्याची संधी मिळाली. त्यामुळे गडचिरोली जिल्ह्यात जलसंधारण आणि कृषी क्षेत्रात सुरू असलेल्या कामांना राष्ट्रीय स्तरावरील व्यासपीठ उपलब्ध झाले.
जलयुक्त शिवार अभियान २.० अंतर्गत ४,६३८ कामे पूर्ण -
गडचिरोली जिल्ह्यात जलयुक्त शिवार अभियान २.० अंतर्गत जलसंधारणाची विविध कामे हाती घेण्यात आली आहेत. या अभियानांतर्गत आतापर्यंत जिल्ह्यात ४ हजार ६३८ कामे पूर्ण झाली असून, आणखी ४९६ कामे सुरू आहेत. या कामांमुळे पाण्याचे स्रोत अधिक सक्षम करणे, पावसाचे पाणी अडविणे आणि उपलब्ध जलसाठ्यांचा कार्यक्षम वापर करणे यासाठी प्रयत्न करण्यात येत आहेत.
जिल्ह्यातील पारंपरिक जलस्रोत तसेच माजी मालगुजारी तलावांमधील गाळ काढण्यावर विशेष भर देण्यात आला आहे. या माध्यमातून आतापर्यंत सुमारे १७ लाख ४२ हजार घनमीटर गाळाचा उपसा करण्यात आला आहे. तलावांमध्ये साचलेला गाळ काढल्यामुळे त्यांच्या पाणी साठविण्याच्या क्षमतेत सुधारणा होण्यास मदत होते. तसेच जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन होऊन पावसाचे पाणी अधिक प्रमाणात साठविण्याची संधी निर्माण होते.
२५ गावांमध्ये भूजल पुनर्भरणासाठी संरचना -
भूजल पातळी वाढविणे आणि पाण्याची उपलब्धता टिकवून ठेवणे या उद्देशाने जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये पुनर्भरण विहिरी आणि अन्य भूजल पुनर्भरण संरचना उभारण्यात आल्या आहेत. या संरचनांमुळे पावसाचे पाणी जमिनीत मुरविण्यास मदत होऊन भूजलसाठ्यांचे पुनर्भरण करण्याच्या प्रयत्नांना चालना मिळत आहे.
ग्रामीण भागातील शेती, पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता आणि अन्य दैनंदिन गरजांसाठी भूजल महत्त्वाचे असल्याने अशा उपाययोजनांना विशेष महत्त्व आहे. जलस्रोतांचे संवर्धन, पावसाच्या पाण्याचे व्यवस्थापन आणि भूजल पुनर्भरण यांचा समन्वय साधून जिल्ह्यातील जलसंधारणाची कामे पुढे नेण्यात येत आहेत.
दोन वर्षांत ६,०१५ कामे पूर्ण १८,७५० दशलक्ष घनफूट पाणीसाठवण क्षमता -
पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजनेत गडचिरोली जिल्ह्याचा समावेश करण्यात आला आहे. या योजनेशी संबंधित जिल्ह्यातील कामांच्या माध्यमातून मागील दोन वर्षांत ६ हजार १५ कामे पूर्ण झाल्याची माहिती देण्यात आली आहे. या कामांमधून सुमारे १८ हजार ७५० दशलक्ष घनफूट पाणीसाठवण क्षमता निर्माण झाली आहे.
याशिवाय आणखी ६९२ कामे प्रगतिपथावर आहेत. ही कामे पूर्ण झाल्यानंतर अतिरिक्त २ हजार ६० दशलक्ष घनफूट पाणीसाठवण क्षमता निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. त्यामुळे पूर्ण झालेल्या कामांसोबतच सुरू असलेल्या प्रकल्पांमुळे जिल्ह्यातील जलसाठवण व्यवस्थेला आणखी बळ मिळण्याची शक्यता आहे.
जलसंधारणाची कामे केवळ पाणीसाठा वाढविण्यापुरती मर्यादित नसून, उपलब्ध पाण्याचा शेतीसाठी योग्य वापर करणे, भूजल पुनर्भरणाला चालना देणे आणि पाण्याच्या उपलब्धतेतील हंगामी चढ-उतारांचा परिणाम कमी करण्यासाठीही महत्त्वाची आहेत.
जलसंधारणातून कृषी विकासाला चालना -
गडचिरोली जिल्ह्यातील जलसंधारणाच्या कामांना कृषी विकासाशी जोडण्यावर भर देण्यात येत आहे. पारंपरिक जलस्रोतांचे पुनरुज्जीवन, तलावांमधील गाळ उपसा, भूजल पुनर्भरण संरचनांची उभारणी आणि पाणीसाठवण क्षमता वाढविणे या उपाययोजनांमुळे शेतीसाठी पाण्याची उपलब्धता सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजनेच्या वर्षपूर्तीनिमित्त आयोजित राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रमात जिल्हाधिकारी अविश्यांत पंडा यांनी केलेल्या सादरीकरणामुळे गडचिरोली जिल्ह्यातील या उपक्रमांची माहिती देशपातळीवर पोहोचली आहे. जिल्ह्यात पूर्ण झालेली हजारो कामे आणि प्रगतिपथावर असलेले प्रकल्प यांमुळे जलसंधारणाच्या प्रयत्नांना पुढील काळात अधिक गती मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
जलस्रोतांचे संवर्धन, पाणीसाठवण क्षमता वाढविणे आणि कृषी क्षेत्रासाठी पाण्याची उपलब्धता बळकट करणे या उद्दिष्टांच्या दिशेने गडचिरोली जिल्ह्यात सुरू असलेल्या प्रयत्नांचे राष्ट्रीय व्यासपीठावर सादरीकरण होणे ही जिल्ह्यासाठी महत्त्वाची बाब ठरली आहे.
