प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व (PMSMA) अभियानाचा सर्व गर्भवती महिलांनी लाभ घ्यावा : जिल्हा आरोग्य प्रशासनाचे आवाहन

विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / भंडारा : प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान हा भारत सरकारचा एक नवीन उपक्रम आहे, ज्याद्वारे सर्व गर्भवती महिलांना प्रत्येक महिन्याच्या ९,१९,२७ तारखेला सर्वसमावेशक आणि दर्जेदार प्रसूतिपूर्व सेवा सुनिश्चित केली जाईल. जर महिन्याची ९,१९,२७ तारीख रविवार किंवा सार्वजनिक सुट्टीच्या दिवशी आली, तर हा कार्यक्रम पुढील कामकाजाच्या दिवशी आयोजित केला जाईल.

या अभियानांतर्गत, गर्भवती महिलांना त्यांच्या गर्भधारणेच्या दुसऱ्या आणि तिसऱ्या तिमाहीत (गर्भधारणेच्या ४ महिन्यांनंतर) शासकीय आरोग्य केंद्रांमध्ये प्रसूतिपूर्व सेवांचे किमान पॅकेज प्रदान केले जाईल.

या कार्यक्रमाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे प्रसूतिपूर्व तपासणी सेवा स्त्रीरोग आणि प्रसूती तज्ञ/वैद्यकीय अधिकाऱ्यांमार्फत पुरवली जाईल.

शासकीय डॉक्टरांच्या प्रयत्नांना पूरक म्हणून, खाजगी क्षेत्रातील तज्ञ/डॉक्टरांना प्रत्येक महिन्याच्या नवव्या तारखेला त्यांच्या जिल्ह्यांमध्ये स्वयंसेवी सेवा देण्यासाठी प्रोत्साहित केले जात आहे.

मन की बातच्या प्रसारित झालेल्या भागात, माननीय पंतप्रधानांनी प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान सुरू करण्यामागील ध्येय आणि उद्दिष्टांवर प्रकाश टाकला आणि खाजगी क्षेत्रातील स्त्रीरोगतज्ञ/डॉक्टरांना त्यांच्या स्वयंसेवी सेवा देण्याचे आवाहन केले.

हा कार्यक्रम या आधारावर सुरू करण्यात आला आहे की, जर भारतातील प्रत्येक गर्भवती महिलेची PMSMA दरम्यान वैद्यकीय अधिकाऱ्याकडून किमान एकदा योग्य तपासणी केली गेली आणि या मोहिमेचे योग्यरित्या पालन केले गेले, तर ही मोहीम आपल्या देशातील मातामृत्यूंची संख्या कमी करण्यात एक महत्त्वाची आणि निर्णायक भूमिका बजावू शकते.

प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान (PMSMA) हे प्रजनन, माता, नवजात, बालक आणि किशोरवयीन आरोग्य (RMNCH+A) धोरणांतर्गत, निदान आणि समुपदेशन सेवांसह दर्जेदार प्रसूतिपूर्व काळजी (ANC) प्रदान करण्याच्या उद्देशाने संकल्पित आहे.

या कार्यक्रमाची खालील उद्दिष्ट्ये आहेत -
१)सर्व गर्भवती महिलांना त्यांच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या तिमाहीत डॉक्टर/तज्ञांकडून किमान एकदा प्रसूतिपूर्व तपासणी मिळेल याची खात्री करा.

२)प्रसूतिपूर्व तपासणी दरम्यान मिळणाऱ्या सेवेचा दर्जा सुधारा, ज्यामध्ये खालील सेवांचा समावेश असेल:
३)सर्व योग्य निदान सेवा.
४)योग्य वैद्यकीय स्थितींसाठी तपासणी.
५)ॲनिमिया, गर्भधारणेमुळे होणारा उच्च रक्तदाब, गर्भावस्थेतील मधुमेह इत्यादी कोणत्याही वैद्यकीय स्थितींचे योग्य
व्यवस्थापन करणे.
६) योग्य समुपदेशन सेवा प्रदान करणे आणि दिलेल्या सेवांचे योग्य दस्तऐवजीकरण करणे.
७) कोणत्याही कारणास्तव ज्या गर्भवती महिलांची प्रसूतिपूर्व तपासणी चुकली आहे, त्यांना अतिरिक्त संधी उपलब्ध करून
देणे.
८) प्रसूती/वैद्यकीय इतिहास आणि सध्याच्या वैद्यकीय स्थितीच्या आधारावर उच्च-जोखमीच्या गर्भधारणा ओळखणे आणि
त्यांची सूची तयार करणे.
९) प्रत्येक गर्भवती महिलेसाठी, विशेषतः ज्यांना धोक्याचे घटक किंवा सहव्याधी असल्याचे निदान झाले आहे, त्यांच्यासाठी
योग्य प्रसूती नियोजन आणि गुंतागुंतीसाठीची पूर्वतयारी उपलब्ध करून देणे.
१०)टप्प्यातील गर्भधारणेकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे, कारण या गर्भधारणांमध्ये अतिरिक्त आणि विशेष काळजीची आवश्यकता असते.

PMSMA ची प्रमुख वैशिष्ट्ये -
देशातील ३० दशलक्षाहून अधिक गर्भवती महिलांना दर्जेदार प्रसूतिपूर्व सेवा मिळावी यासाठी प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान (PMSMA) सुरू करण्यात आले आहे.

या सेवा शहरी आणि ग्रामीण दोन्ही भागांतील नियुक्त सार्वजनिक आरोग्य केंद्रांमध्ये (प्राथमिक आरोग्य केंद्र/सामुदायिक आरोग्य केंद्र, जिल्हा आरोग्य/शहरी आरोग्य केंद्रे इत्यादी) पुरवल्या जातील.

सर्व गर्भवती महिलांपर्यंत पोहोचण्याचे उद्दिष्ट असले तरी, ज्या महिलांनी प्रसूतिपूर्व तपासणीसाठी (ANC) नोंदणी केलेली नाही, ज्यांनी नोंदणी केली आहे परंतु प्रसूतिपूर्व तपासणी सेवांचा लाभ घेतलेला नाही, आणि उच्च-जोखमीच्या गर्भवती महिलांपर्यंत पोहोचण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले जातील.

या सेवा प्रामुख्याने स्त्रीरोग आणि प्रसूती तज्ञ/डॉक्टरांमार्फत पुरवल्या जातील.
ज्या सार्वजनिक आरोग्य केंद्रांमध्ये शासकीय क्षेत्रातील डॉक्टर उपलब्ध नाहीत किंवा पुरेसे नाहीत, तेथे खाजगी क्षेत्रातील स्त्रीरोग आणि प्रसूती तज्ञांना/डॉक्टरांना स्वयंसेवी सेवा देण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाईल.

एकल खिडकी प्रणालीच्या तत्त्वांचा वापर करून, पीएमएसएमए क्लिनिकला भेट देणाऱ्या सर्व गर्भवती महिलांना किमान चाचण्यांचे पॅकेज (गर्भधारणेच्या दुसऱ्या तिमाहीतील अल्ट्रासाऊंडसह) आणि आयएफए सप्लिमेंट्स, कॅल्शियम सप्लिमेंट्स इत्यादी औषधे दिली जातील, हे सुनिश्चित करण्यात आले आहे. गर्भवती महिलांना माता आणि बालक संरक्षण कार्ड आणि सुरक्षित मातृत्व पुस्तिका देण्यात येतील.

उच्च-जोखीम असलेल्या गर्भवती महिलांची ओळख पटवणे आणि त्यांचा पाठपुरावा करणे हा या मोहिमेचा एक महत्त्वाचा घटक आहे. प्रत्येक पाठपुरावा भेटीच्या वेळी, गर्भवती महिलेची स्थिती आणि जोखमीचे घटक दर्शवणारे एक स्टिकर एमसीपी कार्डवर लावले जाईल.

हिरवे स्टिकर - जर महिलेची गर्भधारणा सामान्य असेल तर.

लाल स्टिकर - जर महिलेला उच्च धोका असेल तर.

खाजगी/स्वैच्छिक क्षेत्राचा समावेश करण्यासाठी, राष्ट्रीय पोर्टलवर पीएमएसएमए (PMSMA) आणि मोबाईल ॲप्लिकेशन विकसित करण्यात आले आहे. त्यांचा टोल फ्री क्रमांक १८००-१८०-११०४ आहे.

जिल्ह्यांमध्ये पीएमएसएमएसाठी मी प्रतिज्ञा घेतो (I Take the Pledge) या उपक्रमांतर्गत वैयक्तिक आणि सामूहिक कामगिरी तसेच स्वैच्छिक योगदानाला मान्यता देण्यासाठी एक यशस्वी पुरस्कार योजना विकसित करण्यात आली आहे.

जिल्हयातील सर्व गर्भवती महिलांनी सदर प्रधानमंत्री सुरक्षीत मातृत्व अभियान कार्यक्रमाचा लाभ घ्यावा, असे आवाहन मा.जिल्हाधिकारी, भंडारा, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, जिल्हा परिषद, भंडारा आणि जिल्हा आरोग्य अधिकारी तसेच जिल्हा शल्य चिकित्सक, जि.रु. भंडारा यांनी केले आहे.