जागतिक सायकल दिवस : पेट्रोल नको, जीएसटी नको, पर्याय फक्त सायकल

विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / नागपूर : ३ जून हा जागतिक सायकल दिवस संपूर्ण जगभर साजरा केला जातो. यंदा हा दिवस महाराष्ट्रासाठी, विशेषतः नागपूर, अमरावती, मुंबई, पुणे आणि उर्वरित शहरांसाठी खूप खास आहे. कारण देश सध्या पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या किमती, इंधनाची टंचाई, रुपयाची घसरण, बेरोजगारी, आणि मोबाईल-टीव्हीच्या व्यसनामुळे निर्माण झालेल्या शारीरिक सुस्ती या अनेक संकटांना तोंड देत आहे. अशा वेळी सायकल ही केवळ एक व्यायामाची साधन नसून ती एक अत्यंत स्वस्त, सहज उपलब्ध होणारी आणि आरोग्यदायी जोडीदार ठरू शकते.

पेट्रोलच्या बिलातून सुटका हवी असेल तर सायकलकडे वळा -
महाराष्ट्रातल्या नागपूर, अमरावती, मुंबई, पुणे अशा सर्व शहरांत पेट्रोल-डिझेलच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत. रुपयाच्या घसरणीमुळे आयातित इंधन अधिक महाग झाले आहे. मध्यमवर्गीय कुटुंबासाठी महिन्याचं पेट्रोलचं बिल हा एक मोठा ताण बनला आहे. या व्यतिरिक्त, पेट्रोल पंपावरील रांगा, इंधनाची किल्लत यामुळे जनजीवन विस्कळीत होत आहे. अशा परिस्थितीत, दोन ते पाच किलोमीटरच्या अंतरासाठी स्कूटर किंवा मोटरसायकल ऐवजी सायकल वापरल्यास महिन्याला किमान दोन ते तीन हजार रुपयांची बचत होऊ शकते. एकदा सायकल खरेदी केली की, तिचा देखभाल खर्च फार कमी येतो. ही बचत आजच्या महागाईच्या काळात कोणत्याही लहान गुंतवणुकीपेक्षा जास्त फायदेशीर ठरते.

बेरोजगारीवर उपचार म्हणून सायकल -
महाराष्ट्रातील अनेक तरुणांना बेरोजगारीचा सामना करावा लागतो. अमरावती परिसरातील बडनेरा मंडळातील युवक असोत, नागपूरची गल्ली असो किंवा मुंबई-पुण्याची झोपडपट्टी, तरुणांना रोजगाराची संधी मिळणे कठीण झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर सायकल हे एक सूक्ष्म पण ठोस स्वयंरोजगाराचे साधन ठरू शकते. दूध-बातमीपत्र वितरण, ऑनलाइन डिलिव्हरी, जनरल स्टोअरमधून सामान घरपोच पोहोचवणे, सायकल दुरुस्तीचे छोटे दुकान - अशी अनेक क्षेत्रे आहेत जिथे सायकल ही गरजच असते. एक साधी सायकल खरेदी करून कोणताही युवक आपला स्वतःचा व्यवसाय उभा करू शकतो. शासनाकडे यासाठी विविध सबसिडी योजनाही आहेत.

मोबाईल-टीव्हीच्या सुस्तीवर मात करण्यासाठी सायकल आवश्यक -
आजच्या काळातील सर्वात मोठी समस्या म्हणजे शारीरिक निष्क्रीयता. लहान मुलं असोत, तरुण असोत किंवा वृद्ध, प्रत्येकाची नजर सकाळपासून रात्रीपर्यंत मोबाईलच्या स्क्रीनवर खिळलेली असते. घंटान् घंटा रिल्स, शॉर्ट्स, सोशल मीडिया आणि ओटीटी सीरिज यामध्ये लोक वेळ घालवतात. याचा परिणाम म्हणजे लठ्ठपणा, मधुमेह, उच्च रक्तदाब, पाठदुखी या आजारांनी कमी वयातच लोकांना वेढले आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, शारीरिक निष्क्रीयता ही चार प्रमुख मृत्यू कारणांपैकी एक आहे. सायकल चालवणे या निष्क्रीयतेवर सर्वात सोपा आणि मोफत उपचार आहे. दररोज अर्धा तास सायकल चालवल्यास हृदय मजबूत होते, फुफ्फुसे स्वच्छ होतात, वजन नियंत्रणात राहते आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे मानसिक तणाव कमी होतो. सायकल चालवताना तुम्ही स्क्रीनपासून दूर राहता. हा एक प्रकारचा डिजिटल डिटॉक्स आहे.

संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी सायकलची गरज का आहे? -

नागपूर, अमरावती, मुंबई, पुणे या शहरांमध्ये वाहनांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. त्यामुळे प्रदूषण, वाहतूक कोंडी या समस्या उद्भवत आहेत. सायकल हे प्रदूषणरहित वाहन आहे. शिवाय, खेळाच्या दृष्टीकोनातूनही सायकलिंग हा एक उत्तम खेळ आहे. सायकलिंग राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये एक महत्त्वाचा खेळ म्हणून उदयास आला आहे. महाराष्ट्रातील युवकांनी या खेळाकडे लक्ष देण्याची गरज आहे. शाळा, महाविद्यालये, कॉर्पोरेट क्षेत्रात सायकलिंग क्लब सुरू करता येऊ शकतात. नागपूरमध्ये सायकल ट्रॅक बनवण्याचे प्रस्ताव आहेत, त्यांना गती द्यायला हवी. अमरावतीतील खेळप्रेमींनी सायकल शर्यतींचे आयोजन करावे. मुंबई-पुण्यातील फिटनेस लव्हर्सनी किमान आठवड्यातून दोन दिवस सायकलचा वापर करण्याचा नियम केला पाहिजे.

म्हणूनच, या ३ जून, जागतिक सायकल दिवशी, एक संकल्प करूया. मोबाईल पूर्णपणे सोडण्याची गरज नाही, पण त्याच्या सोबत सायकललाही दिनचर्येत स्थान देऊया. टीव्ही पाहण्याचा एक तास कमी करून तो सायकलवर घालवूया. पेट्रोलच्या बिलातून बचत करून ते पैसे आपल्या आरोग्यासाठी गुंतवूया. लक्षात ठेवा, निरोगी शरीर ही सर्वात मोठी संपत्ती आहे आणि ती टिकवण्यासाठी सायकल ही एक साधी, स्वस्त आणि टिकाऊ सवय आहे.

लेखक परिचय : डॉ. जयंत कुमार रामटेके हे हेल्थ अँड फिटनेस एक्सपर्ट आहेत. ते पोरवाल महाविद्यालय, कामठी, नागपूर येथे शारीरिक शिक्षण आणि खेळ विभागाचे संचालक आहेत. ते विदर्भातील विविध वृत्तपत्रांमध्ये नियमित लेखन करतात.