Petrol Price
शेतीपूरक व्यवसायांतून शेतकऱ्यांना आर्थिक समृद्धीची संधी
- वर्ध्यात मशरूम, मोती, झिंगे व केशर उत्पादन तंत्रज्ञानावर जिल्हास्तरीय प्रशिक्षण; ५०० हून अधिक शेतकऱ्यांचा सहभाग
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / वर्धा : पारंपरिक शेतीला आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड देऊन शेतकऱ्यांनी उत्पन्नाचे पर्यायी स्रोत निर्माण करावेत, तसेच शेतीपूरक व्यवसायांच्या माध्यमातून आर्थिक प्रगती साधावी, या उद्देशाने सेवा संकल्प अभियानांतर्गत वर्धा येथे दोन दिवसीय जिल्हास्तरीय शेतकरी प्रशिक्षणाचे आयोजन करण्यात आले. कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा (आत्मा), कृषी विभाग आणि युवा शेतकरी ग्रुप यांच्या संयुक्त विद्यमाने चरखागृह येथे आयोजित या प्रशिक्षणात मशरूम, मोती, झिंगे आणि केशर उत्पादन तंत्रज्ञानाविषयी तज्ज्ञांनी सविस्तर मार्गदर्शन केले. या प्रशिक्षणाला ५०० हून अधिक शेतकऱ्यांनी उपस्थिती दर्शविली.
कार्यक्रमाला जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी तथा आत्माचे प्रकल्प संचालक अरविंद उपरीकर, मत्स्यव्यवसाय सहाय्यक आयुक्त स्वप्निल वालदे, युवा शेतकरी ग्रुपचे अध्यक्ष राहुल वांदिले, हिंगणघाट येथील के. पी. एस. मशरूम फार्मिंग सोल्युशनचे संस्थापक प्रविण बाकडे, नागपूर येथील आग्या मोती फार्मिंग सेंटरच्या डॉ. गायत्री तिवसकर, अमरावती येथील रोशन इंगळे अँड ब्रदर्सचे रोशन इंगळे उपस्थित होते. गांधीनगर येथील कामधेनू विद्यापीठाच्या सेंटर ऑफ अलायन्स इन अ‍ॅक्वाकल्चरच्या सहाय्यक प्राध्यापक डॉ. स्मिता लेंडे यांनी दूरदृश्यप्रणालीद्वारे मार्गदर्शन केले. तसेच अविराज राठी यांनी पर्यायी पिकांच्या लागवडीविषयी माहिती दिली.
झिंगा शेतीतून मोठ्या आर्थिक उलाढालीची संधी -
डॉ. स्मिता लेंडे यांनी ऑनलाइन माध्यमातून झिंगा शेतीचे व्यावसायिक महत्त्व, आधुनिक उत्पादन तंत्रज्ञान आणि यशस्वी व्यवस्थापनाच्या त्रिसूत्रीविषयी माहिती दिली. झिंगा फार्मिंग हा आधुनिक मत्स्यव्यवसायातील वेगाने विकसित होणारा व्यावसायिक पर्याय आहे. जागतिक बाजारपेठेसह भारतातील हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंटमध्ये कोळंबीला मोठी मागणी असल्याने या व्यवसायाला कृषिक्षेत्रातील पांढरे सोने असेही संबोधले जाते. योग्य तंत्रज्ञान, नियोजन आणि व्यवस्थापनाच्या आधारे या व्यवसायातून शेतकऱ्यांना उत्पन्नवाढीची संधी उपलब्ध होऊ शकते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
मत्स्यव्यवसाय सहाय्यक आयुक्त स्वप्निल वालदे यांनी पारंपरिक मत्स्यपालनाच्या तुलनेत झिंगा शेतीसाठी अधिक भांडवल आणि तांत्रिक कौशल्याची आवश्यकता असल्याचे सांगितले. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, योग्य व्यवस्थापन आणि बाजारपेठेचा अभ्यास यांच्या आधारे हा व्यवसाय मोठ्या आर्थिक उलाढालीची क्षमता ठेवतो. त्यामुळे झिंगा शेती सुरू करू इच्छिणाऱ्या शेतकऱ्यांनी आवश्यक तांत्रिक ज्ञान मिळवून नियोजनबद्ध पद्धतीने या व्यवसायाकडे वळावे, असे त्यांनी नमूद केले.
शासकीय योजनांचा लाभ घेऊन शेतीपूरक व्यवसाय उभारावा -
जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी तथा आत्माचे प्रकल्प संचालक अरविंद उपरीकर यांनी कृषी व संलग्न विभागांच्या विविध योजनांचा लाभ घेऊन शेतीपूरक व्यवसाय उभारण्याचे आवाहन केले. बदलत्या काळात पारंपरिक शेतीसोबतच पूरक व्यवसायांचा स्वीकार करणे ही काळाची गरज बनली आहे. शेतकऱ्यांनी उपलब्ध शासकीय योजनांची माहिती घेऊन त्यांचा लाभ घ्यावा आणि आधुनिक व्यवसाय सुरू करण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, असे त्यांनी सांगितले.
एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियान, नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प आणि महाडीबीटी यांसारख्या योजनांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना विविध सुविधा मिळू शकतात. या योजनांचा योग्य उपयोग करून शेतीपूरक व्यवसाय सुरू करण्यासाठी मदत होऊ शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी योजनांची माहिती घेऊन आपल्या गरजेनुसार त्यांचा लाभ घ्यावा, असे उपरीकर यांनी स्पष्ट केले.
मशरूम उत्पादनातून उत्पन्नवाढीचा पर्याय -
हिंगणघाट येथील के. पी. एस. मशरूम फार्मिंग सोल्युशनचे संस्थापक प्रविण बाकडे यांनी मशरूम शेतीविषयी मार्गदर्शन केले. मशरूम उत्पादन हा पारंपरिक शेतीला उत्तम पूरक ठरणारा आधुनिक आणि व्यावसायिकदृष्ट्या उपयुक्त व्यवसाय म्हणून उदयास येत आहे. योग्य उत्पादन तंत्रज्ञान, नियोजन आणि व्यवस्थापनाच्या आधारे या व्यवसायातून अतिरिक्त उत्पन्न मिळविण्याची संधी आहे.
मशरूम शेतीकडे केवळ जोडधंदा म्हणून न पाहता, त्यातील व्यावसायिक संधी लक्षात घेऊन नियोजनबद्ध पद्धतीने व्यवसाय उभारण्याची गरज त्यांनी अधोरेखित केली. आधुनिक शेतीपूरक उद्योगांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांनी उत्पन्नाचे नवीन मार्ग शोधावेत, असेही त्यांनी सांगितले.
मोती शेतीतून नावीन्यपूर्ण व्यवसायाची संधी -
नागपूर येथील आग्या मोती फार्मिंग सेंटरच्या डॉ. गायत्री तिवसकर यांनी मोती शेतीच्या तंत्रज्ञानाविषयी माहिती दिली. आधुनिक कृषी आणि जलव्यवसाय क्षेत्रात मोती शेती हा नावीन्यपूर्ण व्यावसायिक पर्याय म्हणून पुढे येत आहे. पारंपरिक शेतीला जोडधंदा म्हणून किंवा स्वतंत्र व्यवसाय म्हणूनही या क्षेत्राचा विचार करता येतो. कमी जागेत आणि नियंत्रित वातावरणात मोती उत्पादनाचा व्यवसाय उभारण्याची संधी उपलब्ध असल्याचे त्यांनी सांगितले. या व्यवसायात उतरणाऱ्या शेतकऱ्यांनी उत्पादन तंत्रज्ञानाचे ज्ञान, योग्य नियोजन आणि आवश्यक व्यवस्थापन यांवर भर द्यावा, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
केशर उत्पादन तंत्रज्ञानाची माहिती -
अमरावती येथील रोशन इंगळे अँड ब्रदर्सचे रोशन इंगळे यांनी शेतकऱ्यांना केशर पिकाविषयी मार्गदर्शन केले. केशर उत्पादन तंत्रज्ञान आणि या पिकातील संभाव्य व्यावसायिक संधी यांची माहिती त्यांनी दिली. पारंपरिक पिकांसोबतच नवीन पिकांचा अभ्यास करून शेतीत विविधता आणण्याच्या दृष्टीने अशा प्रशिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित झाले.
अश्वगंधा आणि चिया पिकांकडे पर्याय म्हणून पाहण्याचे आवाहन -
अविराज राठी यांनी पारंपरिक पिकांना पर्याय म्हणून अश्वगंधा आणि चिया या पिकांच्या प्रात्यक्षिकांकडे लक्ष देण्याचे आवाहन केले. बदलत्या कृषी परिस्थितीत पीक पद्धतीत विविधता आणणे, नवीन पिकांचे तंत्रज्ञान समजून घेणे आणि बाजारपेठेचा अभ्यास करून लागवडीचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे. शेतकऱ्यांनी पर्यायी पिकांच्या संधींचा अभ्यास करून शेतीत नवनवीन प्रयोग करावेत, असे त्यांनी सांगितले.
प्रयोगशील शेतकऱ्यांचा सत्कार -
या प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना मशरूम, मोती, झिंगा आणि केशर उत्पादनासह पर्यायी पिकांच्या आधुनिक तंत्रज्ञानाची माहिती मिळाली. शेतीपूरक व्यवसायांचे महत्त्व, उत्पादनाचे नियोजन, आवश्यक तांत्रिक कौशल्य आणि शासकीय योजनांचा लाभ याविषयी तज्ज्ञांनी मार्गदर्शन केले. कार्यक्रमादरम्यान प्रयोगशील शेतकऱ्यांचा सत्कार करून त्यांच्या कार्याचा गौरव करण्यात आला.
पारंपरिक शेतीसोबत आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित शेतीपूरक व्यवसायांचा अवलंब केल्यास शेतकऱ्यांना उत्पन्नाचे विविध स्रोत निर्माण करता येऊ शकतात. या उद्देशाने आयोजित प्रशिक्षणाला ५०० हून अधिक शेतकऱ्यांचा प्रतिसाद मिळाला. ही माहिती कृषी विभागाच्या वतीने देण्यात आली.
